Artikel

wapen 1

Het wapen van Scha­gen wordt bij de offi­ciële reg­is­tratie op 26 juni 1816 als volgt beschreven: ‚In rood een roos, liggende in een ring en vergezeld van 4 naar de schild­hoeken gerichte lelies, alles van goud. Het schild aan de achterz­i­jde vast­ge­houden door een gewapende man. De man is van natu­urlijke kleur, draagt een har­nas en een knots over de schouder’.

wapen 2 ps

Het wapen zou vol­gens een leg­ende ver­leend zijn door graaf Willem van Hol­land aan rid­der Mag­nus van Scha­gen, voor zijn helden­daden bij het beleg van Dami­ate (Egypte) in 1219. Het offi­ciële wapen is waarschi­jn­lijk ontstaan in de 15e of 16e eeuw. Het wordt ver­meld sinds 1555, wan­neer het op de zegels van Scha­gen wordt aange­bracht. Overi­gens schi­j­nen d

e kleuren vroeger zil­ver op keel (= rood) geweest te zijn. Dit is onder andere te zien op een oude gevel­steen, afkom­stig uit Scha­gen. In okto­ber 2002 werd de ver­weerde steen in ere her­steld. Echter niet in Scha­gen, maar in de gevel van Bloem­gracht 15 in Ams­ter­dam. De eige­naar van het pand had de steen bij een anti­quair gekocht en ver­vol­gens in de tuin opgesteld. Na een opknap­beurt kreeg het reliëf een plek in de voorgevel, voorzien van de gehakte tekst ‚de Rid­der en de Roos’. Het wapen op de steen is dat van de gemeente Scha­gen, echter met enkele afwijkin­gen van het offi­ciële in 1816 vast­gestelde wapen. Ten eerste ont­breekt de cirkel waarin de roos ligt en ten tweede is de kleur van de roos zil­ver in plaats van goud. De man met de knots is de zoge­naamde schild­houder, die hier ver­wi­jst naar Heer Mag­nus van Scha­gen. Een andere opvat­ting gaat ervan uit dat de schild­houder vóór de Refor­matie Sint Christo­forus voorstelde, die het Chris­tuskind droeg. Na de her­vorm­ing werd het kind door een knots vervangen.

De knots kan echter ook een ver­wi­jz­ing zijn naar de ‚wilde­man’, een vri­jwel naakte, met eiken­loof omgorde woestel­ing die in de heraldiek veelvuldig als schild­houder voorkomt. De ver­moedelijke beteke­nis is een ver­wi­jz­ing naar afs­tam­ming van de Ger­ma­nen. Een andere gedaante waarin we de wilde­man tegenkomen is die van de ‚berserk­ers’, Noorse stri­jders die het schrik­beeld waren van de Romeinen. Tij­dens cultische feesten hulden de berserk­ers zich in beren­huiden en brachten zichzelf en elkaar in een heilige extase, waarna zij zich naakt en niets ontziend in de strijd wier­pen. Door zich te gedra­gen als goede stri­jders van Wodan, geloof­den zij in de gunst te komen bij de onbereken­bare god­heid. Op Ter­schelling leeft deze tra­di­tie nog voort. In de Sun­derom­feesten op de Wad­denei­lan­den zien we in de woeste uit­doss­ing van de jonge­man­nen een overbli­jf­sel van het oude berserker-​ritueel. De uit­doss­ing kan tegen­wo­ordig aller­lei vor­men aan­nemen, vergelijk­baar met Halloween.

Reac­ties