Artikel

Tegen­wo­ordig reizen mensen veel vaker dan voorheen. Tot ver in de 19e eeuw speelde het leven zich af in de dor­pen en stad­jes en hun directe omgev­ing. Mensen liepen, of namen de trekschuit als ze wat verder weg moesten. De beter gesitueer­den had­den paard en rij­tuig, namen de dili­gence of de (stoom)boot. Het goed­eren­ver­voer ging vooral per beurtschip, kleine mid­den­standers had­den een hondenkar.

stoomtram 1

Tegen 1900 ver­scheen de fiets; In 1914 had slechts één op de zes Ned­er­lan­ders er een. De trein had de weg naar de buiten­wereld geopend, maar niet voor de dor­pen in het achter­land. Daar, zo meende men, moest de stoom­tram uitkomst bieden. In 1890 waren al plan­nen opgevat voor een tram­lijn tussen Scha­gen en Alk­maar. Later meldde ook de Zijpe zich als geïn­ter­esseerde par­tij. Als gevolg van jaren­lang getouwtrek over tracé en finan­ciën duurde het nog tot 1913 voor deze tram ging rijden.

stoomtram 2

stoomtram 3

Intussen was in 1898 al wel de tram­lijn Schagen-​Wognum opengesteld, die aansloot op de spoor­lijn Hoorn-​Medemblik. In 1912 vol­gde de tramverbind­ing Schagen-​Van Ewi­jck­sluis, via de West­friesedijk door de Wieringer­waard.
Al deze lij­nen vertrokken van het spoor­wegsta­ton Scha­gen. De tram­lijn Schagen-​Wognum stopte onder meer in Barsinger­horn, Winkel en Niedorp. Het tracé van de lijn Schagen-​Alkmaar (de Noorder Stoom­tram) liep van Scha­gen via de Zijpe, War­men­huizen, Schoorl, en Bergen naar Alk­maar. Deze lijn zou vol­gens een plan uit 1898 dwars door Scha­gen lopen, via de (nog niet bestaande) Land­bouw­straat, over de Laansloot, door het Heren­bos, via de Markt en het Noord richt­ing Lagedijk. Uitein­delijk werd gekozen voor een tracé om Scha­gen heen, de tegen­wo­ordige trim­baan. De feestelijke open­ing van deze lijn vond plaats op 29 augus­tus 1913. Om 10.29 uur vertrok de tram van sta­tion Scha­gen: een loco­motief, een post/​bagagerijtuig en twee lokaal­spoor­ri­j­tu­igen Tweede Klasse. In Schager­brug had een feestcomité de ont­vangst geor­gan­iseerd. Dom­i­nee Holtz sprak een welkomst­wo­ord, waarin hij con­sta­teerde dat Schager­brug „thans aan het grote wereld­ver­keer is ver­bon­den, het­geen een zegen voor onze goede lan­den mag zijn”.
De zegen van de dom­i­nee ten spijt was de tram­li­j­nen geen lang leven beschoren. Van hun klan­dizie beroofd door de opkomst van de auto­bus en de vracht­wa­gen, wer­den zij in het begin van de jaren ’30 opgeheven.

stoomtram 5

Alleen de tram tussen War­men­huizen en Alk­maar bleef rij­den tot in 1968. Op tal van plaat­sen in de Noord­kop zijn nog overbli­jf­se­len van de tram­li­j­nen te vin­den. In Scha­gen zijn in Muggen­burg en Walder­vaart delen van de vroegere tram­baan bewaard als wan­del­pad. Tegen­over de Esso aan de Wel­molen staat een voor­ma­lig sta­tion, nu enkel nog als won­ing in gebruik. De stoom­tram Hoorn-​Medemblik rijdt nog altijd, als toeris­tis­che attrac­tie. Het tracé van de tram­lijn Schagen-​Van Ewi­jck­sluis is in 2000 als voet­pad in gebruik genomen.

Bron­nen

BRON­NEN:

  1. web­site Zijper Museum
  2. Meer info

Reac­ties