Artikel

De make­laar van Scha­gen

Na een optre­den in 1967 in het in die tijd zeer beroemde tele­visiepro­gramma van Willem Duys — Voor de vuist weg — werd de blonde Mar­tine Bijl (geb. 19 maart 1948) tot ver over de gren­zen bek­end en beroemd met het liedje De Make­laar van Scha­gen, klik op Liedje
Foto: Nation­aal Archief

Martine Bijl afb. 1

Het liedje werd voor Mar­tine geschreven door Dick Schal­lies en op muziek gezet door Henk van der Molen, met wie ze later een relatie had. Het liedje was niet alleen pop­u­lair in Scha­gen en omstreken. Zelfs de Belg Louis Neefs schreef een muzikale reac­tie op dit suc­ces­num­mer, klik op Mar­tine van Louis Neefs

Foto: Nation­aal Archief

NL HaNA 2.24.01.05 0 931 0293.tjp


Wie was die make­laar?
In een inter­view van Mar­tine Bijl met de jour­nal­ist Jan Vriend — in het Noord-​Hollands Dag­blad van 5 sep­tem­ber 1998 — spreekt Mar­tine over een bezoek dat zij ooit aan Scha­gen bracht. Ik zing ‚de Make­laar van Scha­gen’ niet meer. Het liedje past niet meer bij me. Het is reper­toire voor een meisje van 18 en niet voor de Mar­tine van nu. Maar ik heb niets tegen Scha­gen hoor. Inte­gen­deel, ze hebben me daar eens met een koet­sje rondgere­den. Heel schat­tig alle­maal. De mensen maar zwaaien. En ik terugzwaaien natu­urlijk. Ik voelde me net de koningin. Samen met die make­laar. Maar hoe die ook alweer heette….


In Scha­gen werd altijd al beweerd dat die make­laar Bart van Kam­pen was. Bart was ooit make­laar in Scha­gen. Later werd hij de oprichter van de Zwarte Markt in Bev­er­wijk, die inmid­dels is uit­ge­groeid tot de Bazaar. Hij was ook voorzit­ter van de club die in het kerkje van Valkkoog cul­turele even­e­menten organ­iseerde. Daar zou Mar­tine ooit een optre­den hebben ver­zorgd.

Foto: Buitenge­woon Noord-​HollandBart van Kampen

Naar eigen zeggen heeft Bart van Kam­pen Mar­tine bij twee even­e­menten ont­moet. De eerste keer bij haar optre­den in Valkkoog en de tweede keer op een con­gres in Vlaan­deren waar ze het liedje over de make­laar ook ten gehore bracht. Ik heb adem­loos geluis­terd. Het was of ze het spe­ci­aal voor mij zong. Het was ook zo’n mooie en lieve vrouw.

Maar is het lied nu echt voor make­laar van Kam­pen geschreven? Ik moet je teleurstellen. Het liedje is van 1966 en ik ben pas in 1970 met mijn make­laardij begonnen. Achteraf had ik er spijt van dat ik het kan­toor niet ‘Make­laar Jansen in Scha­gen’ heb genoemd. Er was toen geen make­laar zo bek­end als make­laar Jansen in Scha­gen. Het liedje was ook erg goed voor het imago van de make­laars, dat werd weer eens lekker opge­po­etst en daar waren we best blij mee.


Toch nog maar eens terug naar Mar­tine. Ja, ik kan me van Kam­pen nog wel heel vaag herin­neren. Maar de make­laar waarmee ik in het koet­sje zat heette toch echt anders dat weet ik bijna zeker.
Na enig nadenken. Kan het make­laar Vis zijn?


Bert Vis, inmid­dels niet meer onder ons, blijkt dus de enige echte make­laar van Scha­gen die met Mar­tine naar het volk mocht zwaaien. In het inter­view herin­nert hij zich haar bezoek nog als de dag van gis­teren. Het was begin sep­tem­ber 1969. Er was een hele­boel volk op de been omdat er veel was geor­gan­iseerd om de opricht­ing van het open jeugdw­erk op te luis­teren. Ook burge­meester Wognum was erbij. In de tuin van mijn kan­toor heeft Mar­tine toen het liedje gezon­gen met Henk van der Molen op gitaar en Louis van Dijk op de piano. Het was hart­stikke gezel­lig. De Schager Courant sprak van een geweldig ent­hou­si­asme onder de Scha­ge­naars.

Van Bert Vis is helaas geen afbeeld­ing beschik­baar.

Bij haar optre­den was Mar­tine 21 jaar. Drie jaar daar­voor, in 1966, had zij de Make­laar van Scha­gen op de plaat gezet.

Bli­jft de vraag waarom de tek­st­dichter Dick Schal­lies de make­laar nou juist uit Scha­gen liet komen. Mar­tine weet het antwo­ord, daar kan ze kort over zijn. Die naam rijmde gewoon lekker.

Mar­tine groeide uit tot een groot kun­stenares die uit­blonk op aller­lei ter­reinen. Op 30 mei 2019 over­leed ze op 71– jarige leeftijd.

De make­laar van Scha­gen (tekst: Dick Schal­lies /​muziek: Henk van der Molen)

Er stond in een bos een oud huisje te koop
Het was zo te zien al geschikt voor de sloop
Met muren van stam­met­jes, vol vochtige zwammet­jes
Er stond op een bor­dje: ‚Bevra­gen
bij make­laar Jansen in Scha­gen’
Ik hoopte dat Jansen niet meer zou bestaan
En ben toen bru­taal­weg naar bin­nen gegaan

Daar in het groene bieze-​bieze-​bos bieze-​bieze-​bos
Daar in het groene bos

Het bor­dje ver­brandde ik in ‚t for­nuis
Zo werd ik heel stiekem de baas van dat huis
Ik boende de tegelt­jes, en voerde de egelt­jes
Maar toch bleef er iets bij mij kna­gen
Van­wege die Jansen uit Scha­gen
Ik keek soms wat bang naar de make­laar uit
Want geld had ik niet, zelfs geen enkele duit

Daar in het groene bieze-​bieze-​bos bieze-​bieze-​bos
Daar in het groene bos

En eens op een dag kwam een man uit het bos

Met ogen vol gloed, op z’n wan­gen een blos

Hij stond wat te stame­len en moed te verza­me­len
Hij zei: „Mag ik u even pla­gen
Mijn naam is Jan Jansen uit Scha­gen
Hoe denkt u uw schuld nu aan mij te vol­doen”
Ik zei: „Ik ben arm, mag ‚t ook met een zoen”
Daar in het groene bieze-​bieze-​bos bieze-​bieze-​bos
Daar in het groene bos

De make­laar trok nog die dag bij mij in
De zoen van die mid­dag was ‚t prille begin
Van een tuin vol met stem­met­jes en een waslijn vol hem­met­jes
Wat kan ik als vrouw nog meer vra­gen
Van make­laar Jansen uit Scha­gen
Ons huisje eerst louter geschikt voor de sloop
Is nu voor geen goud meer te huur of te koop

Hier in het groene bieze-​bieze-​bos bieze-​bieze-​bos
Hier in het groene bos

Bron­nen

Reac­ties