Artikel

Gen­er­aties schoolkinderen zijn opge­groeid met de Bosat­las en de schoolka­arten van R. Bos.
Maar weini­gen weten dat Klaas Zee­man uit Scha­gen het werk van Roelf Bos, na diens over­li­j­den, heeft overgenomen, ver­be­terd en gemod­erniseerd.
De naam “K. Zee­man” staat dan ook altijd promi­nent naast die van “R. Bos”.

Bosatlas
Klaas Zee­man werd op 4 novem­ber 1880 geboren in Scha­gen als zoon van Antje Roos en Jacob Zee­man, die als werk­man bij de spoor­we­gen in dienst was.
Het gezin woonde aan de Tolke, Wijk K num­mer 36. Op zes­jarige leeftijd over­leed zijn vader.

Onder­wi­jzer
Na de lagere school ging Klaas Zee­man naar de kweekschool in Deven­ter, waar hij aardrijk­skun­de­les kreeg van de in die tijd ver­maarde geograaf R. Schuil­ing.
Rond 1900 vertrok hij naar Ams­ter­dam. Hij werd onder­wi­jzer aan een lagere school en enige jaren later ler­aar aan een school voor Uit­ge­breid Lager Onder­wijs (ULO).
Ver­vol­gens kreeg hij een betrekking als ler­aar aan de Rijks­dag­nor­maalschool, de lat­ere “Kweekschool”, in Winschoten.


Car­tograaf
Zee­man had zichzelf op jonge leeftijd al de kunst van het kaart­teke­nen eigenge­maakt. In de avon­duren studeerde hij voor de akte aardrijkskunde-​MO.
Omdat hij zelf de kost moest ver­di­enen was een uni­ver­si­taire studie niet voor hem weggelegd.
Zeeman boek

In zijn vrije tijd schreef hij het leer­boek Mod­erne Geo­gra­phie van Ned­er­land, (Uit­gev­erij W. Ver­sluys in Amsterdam-​1913). In dit werk legde hij het accent op de economis­che geografie.
Het leer­boek is vele malen her­drukt en veer­tig jaar lang op de kweeksc­holen in ons land gebruikt

Kaart Bos Zeeman

De meth­ode Bos-​Zeeman
Zee­man trouwde in 1911 met Antje Lan­ger­ijs uit Berk­hout, die hij uit zijn jeugd kende. In 1914 werd hij directeur van de Kweekschool in Hoogezand. Met Antje woonde Klaas in het voor­ma­lige dom­i­neeshuis aan het Win­scho­ter­diep. Het gezin bleef kinder­loos en nam aan het begin van de Eerste Werel­door­log een pleegkind uit Antwer­pen in huis.
In 1918 werd Klaas voorzit­ter van de mede door hem opgerichte Vereenig­ing van Onder­wi­jz­ers aan de Rijks­dag­nor­maalsc­holen.
De Gron­ingse uit­gev­er­i­jen Noord­hoff en Wolters maak­ten graag gebruik van zijn car­tografis­che ken­nis.
Kort na het over­li­j­den van Roelf Bos in 1922 kreeg hij van Noord­hoff de atlassen, leer­boeken en wand­kaarten in beheer. Met de ken­nis en kunde van Klaas wer­den deze aardrijk­skundige werken ver­be­terd en gemod­erniseerd. De Meth­ode Bos-​Zeeman kon zo tot het mid­den van de vorige eeuw een begrip in Ned­er­land blijven.

kaart oost europa


West-​Fries Kar­tografisch Insti­tuut K. Zee­man
In 1924 werd Klaas Zee­man benoemd tot directeur van de Rijk­skweekschool voor onder­wi­jz­ers in Hil­ver­sum.
Zijn woon­adres in Hil­ver­sum, aan ’t Hoogt, werd tevens het adres van het door hem opgerichte West-​Fries Kar­tografisch Insti­tuut K. Zee­man.

Unknown

Naast zijn baan als ler­aar was car­tografie zijn vri­jeti­jds­beste­d­ing en passie. Het ging hem niet om de inkom­sten maar om de vol­doen­ing dat zijn werk nut­tig was voor het onder­wijs.
Zee­man betrok zijn pleeg­zoon bij zijn car­tografis­che werk en later zijn klein­zoon Koen, die geografie had ges­tudeerd in Utrecht.
Het oud­er­wetse handw­erk werd steeds meer inge­haald door meer gea­vanceerde tech­nieken. Het insti­tuut hield na Klaas’ dood op te bestaan.
Begin 1961 over­leed zijn vrouw Antje. Klaas over­leed niet lang daarna op 14 okto­ber 1961. In augus­tus was hij nog benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-​Nassau.
Zijn as werd ver­strooid boven het IJs­selmeer bij Enkhuizen. Dicht bij de kust van West– Fries­land waar het ooit was begonnen.

Ger­aad­pleegd:

Artikel van Paul De Ley en Jos De Ley — „Lev­enslang ver­liefd op land­kaarten”.
Lowie Brink en Lucy Holl — „De aardrijk­skundige wand­kaarten van Noord­hoff en Wolters; van de ene her­druk naar de andere”

Afbeeldin­gen:

Kaart­frag­menten; www​.mark​t​plaats​.nl
Boeken: www​.boek​winkelt​jes​.nl

Foto: Paul De Ley en Jos De Ley — „Lev­enslang ver­liefd op landkaarten”

Bron­nen

Reac­ties