Artikel

Anto­nius, zoon van Willem van Bei­jeren van Schagen

Over Anto­nius, de zoon van Willem van Bei­jeren hangt een waas van geheimzin­nigheid. Hij zou kanun­nik gewor­den zijn bij de Sint Pieterk­erk in Utrecht. Einde ver­haal. Dit is gegrond op een in het Latijn gestelde brief van paus Nico­laas V. Deze is op het moment van het schri­jven van deze brief nog maar enkele maan­den in func­tie. Hij zou een niet onbe­lan­grijke her­vorm­ingspaus blijken.

In deze brief wordt Anto­nius onmisken­baar een zoon genoemd van Willem van Bei­jeren, bas­taard­zoon van her­tog Ael­brecht van Bei­jeren. Zijn lev­enslange bij­naam is Bas­taard van Hol­land. Hij is zoals de brief ook zegt ‘defec­tus’, zoals ook Eras­mus enige tijd later ‘defec­tus’ zal heten, een buiten het huwelijk geboren kind. Zo’n kind werd ook wel een natu­urlijk kind genoemd. Een kind geboren uit een huwelijk werd een wet­tig kind genoemd. Een natu­urlijk kind was dat niet vol­maakt of wel ‘defec­tus’. Ook voor zo’n kind moest goed wor­den gezorgd. Zie Willem van Bei­jeren zelf.

Anto­nius is echter niet alleen ‘defec­tus’, hij wordt ook nog ‘solu­tus’ genoemd. Dat woord moet iets beteke­nen van ‘uit­ges­loten’, of ‘uit­gestoten’. Het meest waarschi­jn­lijke is dat Anto­nius is ver­wekt en geboren buiten elk huwelijk, met andere woor­den, niet alleen Willem van Bei­jeren was nog niet getrouwd, maar ook de moeder van dit kind niet. Aat nu sloot het kind let­ter­lijk buiten de bestaande orde. Hij zou geen adel­lijke of rid­der­lijke func­tie kun­nen vervullen en kon geen deel uit­maken van het lat­ere gezin, zoals dat voor de bas­taard­dochter Belye wel mogelijk was.

In zo’n geval – want voor ook voor dit kind moest goed gezorgd wor­den – was een plek bin­nen de geestelijkheid bijna de enige mogelijkheid, zij het dat ook daar met een wel zeer scheef oog naar zo’n kind werd gekeken.

De andere mogelijkheid voor een uit­leg van de woor­den ‘defec­tus’ en ‘solu­tus’ is dat Anto­nius lichamelijk of geestelijk niet in orde was. Maar dat is zo goed als onmo­gelijk, omdat hij dan zeker niet voor een plek bij de kanun­niken in aan­merk­ing zou kun­nen komen, noch bij die van de Sint Pieter, noch bij die van Sint Marie. Boven­dien heeft hij de biss­chop­pelijke school doorlopen.

Zie ook het uitvo­erige artikel onder Bron­nen (en de Kakele­post van juni 2019). Hierin wordt dieper inge­gaan op de ins en outs van deze mys­terieuze Anto­nius, die na deze brief van de aard­bo­dem verd­we­nen blijkt.

Reac­ties