Artikel

Hoe de Roosstraat aan zijn naam komt

De Roosstraat ligt in de Mag­nus­bu­urt, een oud­ere wijk van Scha­gen die voor WO II tot stand kwam. Op het straat­naam­bor­dje vind je helaas geen verk­lar­ing waarom de straat zo heet. Omdat de straten in de Mag­nus­bu­urt allen een naam hebben die terug­gri­jpt op de his­to­rie van Scha­gen, mogen we aan­nemen dat de toen­ma­lige bestu­ur­ders bij de naamgev­ing van de Roosstraat hebben gedacht aan de roos in het wapen van Scha­gen. Het is niet bek­end hoe Scha­gen aan zijn –aan­vanke­lijk witte — roos kwam. Berust die vooron­der­stelling op de leg­ende van Rid­der Mag­nus of was er een relatie met de stad York of de provin­cie York­shire in Enge­land? Dit is zeker een nader onder­zoek waard. De Schager Roos was bek­end genoeg om er zelfs in de Gouden Eeuw een fre­gat van de oor­logsvloot naar te vernoemen.

41 abloemgracht 15

Gevel­steen Bloem­gracht 15, Ams­ter­dam — de Schager roos in zilver

Fregat Schager Roos getekdn door Willem van de Velde de Oude

Het fre­gat „Schager Roos”, rond 1600 getek­end door Willen van de Velde de Oud­ere

Geschiede­nis

In elk geval voer­den de burge­meesters van Scha­gen in het jaar 1555 een wapen dat bestaat uit een schild met een witte roos in een witte cirkel met in de vier hoeken een lelie in een rood veld.
In 1816 beves­tigt de Hoge Raad van Adel dit wapen, echter het wit is ver­van­gen door goud. Het schild wordt vast­ge­houden door een met een knots gewapende gehar­naste man. Dit ref­er­eert aan de Rid­der Mag­nus, een mythis­che figuur waar­van het bestaan echter nooit is aange­toond. Vol­gens de leg­ende werd Mag­nus door Graaf Willem van Hol­land in het jaar 1219 het recht ver­leend het wapen met de roos te voeren. Dit was een beloning voor zijn helden­daden tij­dens de Kruis­tochten bij Dami­ate in het huidige Egypte.

Wapen van Schagen1816 2014

Rid­der Mag­nus of St. Christoforus?

Het is aan­nemelijk dat voor de refor­matie het schild gedra­gen werd door de heilige Christoforus.

Hoe is de Christo­forus, ook wel Christof­fel genoemd, ooit in Scha­gen gekomen? Daar­voor moeten we terug naar de inwi­jd­ing van de oor­spronke­lijke katholieke kerk op de Markt. Deze werd op 26 juni 1450 ingewijd op de naamdag van Sint Christo­forus, in aan­wezigheid van de eerste Heer van Scha­gen, Willem van Beieren, bas­taard­zoon van Graaf van Hol­land Albrecht van Beieren. Willem en en zijn echtgenote Johanna waren ook de eerste bewon­ers van het slot Scha­gen en de stichters van de kerk.

In Hol­land kwam de naam Christof­fel niet voor. In Oost­en­rijk en Duit­s­land en vooral in de streek Beieren, was Christof­fel een alom bek­ende heilige. Door de grafe­lijke titel en slimme huwelijken kwam de fam­i­lie van Beieren in Hol­land terecht. Albrecht, werd Graaf van Hol­land en maakte gebruik van de strate­gis­che lig­ging van Scha­gen aan zee. De zee begon toen al bij de Keins achter de West­friesedijk.
Om zijn macht te hand­haven werd het Schager slot gebouwd van waaruit zijn trouwe bas­taard­zoon Willem aan de bestu­urlijke touwt­jes ging trekken. Bij een slot hoort nu een­maal een kerk. Er stond een houten kerk die al veel te ver­duren heeft gehad. Dit gaf Willem vol­doende aan­lei­d­ing om de bouw van een ste­nen kerk te gelas­ten. Dit ver­haal speelde ver voor de refor­matie van 1573. Het katholieke geloof heer­ste en de adel had het voor het zeggen en fungeerde als voor­beeld voor de burg­erij. Tot 1357 stond het geloof­son­der­houd in Scha­gen onder de regie van de Abdij van Egmond. in datzelfde jaar werd de eerste pas­toor van Scha­gen aangesteld door de Graaf van Hol­land. In de huidige tijd wordt een pas­toor aangesteld door de biss­chop. In de 20ste eeuw werd de 65e pas­toor aan de Sint Christo­foruskerk benoemd.

In de Duitse plaats Nor­den stond een woon­huis waarin rond 1600 de organ­ist Gar­brand van Scha­gen woonde. Dit woon­huis is niet aan de slop­er­shamer ontkomen. De gevel­steen is echter bewaard gebleven en toont het wapen van Scha­gen dat wordt vast­ge­houden door een man met een staf. In het kerkje van Schoorl is een soort­gelijke afbeeld­ing te zien.

Grafsteen Schagen Hervormde Kerk Schoorl

Wapen na de fusie met Harenkar­spel en Zijpe

Sinds 2013 is Scha­gen samenge­gaan met Harenkar­spel en Zijpe. Ter gele­gen­heid daar­van kreeg de fusiege­meente een nieuw wapenschild.

nieuw wapen schagen

Relatie tussen de stad Scha­gen en en de stad York?

De kro­niekschri­jver Dirk Burger van Schoorl ver­meldde omstreeks 1710 dat zowel de stad Scha­gen als de Engelse stad York een wapen­schild met een witte roos voeren. De achterliggende his­to­rie gri­jpt terug op de “War of the Roses” in de vijf­tiende eeuw. De strijd om het kon­ingschap van Enge­land tussen de adel­lijke fam­i­lies York en Lan­caster. Vol­gens de inter­pre­tatie van Shake­speare voerde York een witte roos en Lan­caster een rode roos. De provin­cie York­shire heeft nader­hand de witte roos als wapen geadopteerd.

Yorkshire rose


De witte roos van York

800px Red Rose Badge of Lancaster

De rode roos van Lancaster

Meer over de War of the Roses via Wikipedia

War of the Roses

Bron­nen

Reac­ties