Artikel

Adri­aen van Croo­nen­burgh, Scha­gen ca. 1545 – Bergum ca. 1604)

Adri­aen van Croo­nen­burgh is een Noord-​Nederlands kun­stschilder.
Zijn naam komt voor in diverse spelling­vari­anten, waaron­der ‚Cro(o)nenburgh’ en ‚Cro(o)nenburch’.

Scha­gen
Adri­aen ziet rond 1545 het lev­enslicht in Scha­gen en groeit daar op. Hij kri­jgt ver­moedelijk schilder­les van Jan Mostaert (14751552). In Adri­aens werk zijn invloe­den te herken­nen van Jan van Scorel en Maarten van Heemskerck. Na zijn oplei­d­ing spe­cialiseert hij zich in de portretschilderkunst en ves­tigt hij zich in Fries­land. Zijn vroegst bek­ende werk stamt uit 1552.

Zuidelijke Ned­er­lan­den
In 1553 reist hij naar de Zuidelijke Ned­er­lan­den en schri­jft zich in aan de Uni­ver­siteit van Leu­ven. In Leu­ven of Antwer­pen schildert hij het portret van Kath­eryn of Berain, een invloedrijke adel­lijke vrouw uit Wales, zie hieronder.

catrin van berain

Fries­land en Gronin­gen
Eind 1555 keert hij terug in Fries­land en wordt gemeen­tes­ec­re­taris van Tji­et­jerk­stradeel. Vanaf 1570 tot 1580 is hij rent­meester van het Bergk­looster in Bergum in Fries­land. Hij trouwt met Anna Lucasz, dochter van de beeld­houwer Vin­cent Lucasz. In 1580, tij­dens de Tachtig­jarige Oor­log, moet hij uit Fries­land vluchten van­wege zijn katholieke geloof. Hij komt in Gronin­gen terecht dat nog onder Spaanse regentschap staat. In 1590 keert hij weer terug in Fries­land. Het is bek­end dat Adri­aen, door bemid­del­ing van Willem van Oranje, een schade­loosstelling heeft ont­van­gen voor zijn (uit Fries­land?) geroofde bezit­tin­gen.

Waarom trok de fam­i­lie naar Scha­gen?
Adri­aens adel­lijke fam­i­lie was ooit bemid­deld, maar ver­loor haar bezit­tin­gen tij­dens de Hoekse en Kabel­jauwse twisten. Adri­aens opa, Hen­drik, en Frans van Brederode, trokken in 1490 samen op bij de tocht langs de Lek en de belegering van Rot­ter­dam. Omdat de Hoek­sen ver­loren, werd Hen­drik ver­ban­nen en zijn goed­eren ver­beur­d­verk­laard. Adri­aens vader, Claes, is ver­moedelijk met zijn echtgenote naar Scha­gen getrokken om steun te zoeken bij de toen­ma­lige Heer van Scha­gen, Jan III van Beieren van Scha­gen. Waarschi­jn­lijk op grond van verwantschap.


Werken
Adri­aens werkzame peri­ode begint in 1552 en eindigt in 1590. Zijn werken bevin­den zich onder andere in het Fries Museum, het Rijksmu­seum, het Nation­aal Museum of Cardiff en het Prado te Madrid.

Onder­staande link geeft toe­gang tot zijn werken
Werken

Ger­aad­pleegd
Wikipedia
van der Aa
Museo del Prado Madrid

Bron­nen

Reac­ties