Artikel

kerkbrand 4 gpl

Het was een mark­tdag geweest als alle andere. De grote luid­klok in de toren op de mark­t­plaats had vijf uur ges­la­gen. Het was don­derdag­mid­dag 29 augus­tus 1895.

kerkbrand 1Brand, Brand!’ Die kreet deed de nog aan­wezi­gen rond het kerkge­bouw op de markt opschrikken. Het was de stem van lood­gi­eter Lucas Spier­ings, die aan de zuid­kant van het kerk­dak reparaties uitvo­erde. Door onvoorzichtigheid met zijn vuur­pot had hij het dak vlam doen vat­ten. Aange­wakkerd door de zuid­wester bries greep het vuur razend­snel om zich heen. Het werd er niet beter op toen het pas bijge­vulde turfhok vlam vatte, met een enorme rookon­twik­kel­ing tot gevolg. Door de sterke wind ontstond een vonken­re­gen, die neerk­wam op de pan­den aan de noor­doost­kant van de markt. Met bluswa­ter uit de sloten langs de Loet en aan het Noord (de Gracht was al gedempt) bleef de brandweer daar elk begin van brand de baas.

Ondanks het vuur in de spits liet de hal­fu­urk­lok in de toren om half zes zijn geluid nog horen. Een uur na het uit­breken van de brand sloeg de grote toren­klok nog een keer… Daarna stortte hij met don­derend ger­aas omlaag, ten slotte gevolgd door de toren­spits. ‚s Nachts om half een kon­den de spuit­gas­ten inrukken, na ruim zeven uren zwoegen.

Met de kerk in puin wer­den nood­maa­trege­len getrof­fen. De kerk­er­aad huurde voor de duur van twee jaar een houten hulp­kerk voor f 1.000. Ook voor de drinkwa­ter­voorzien­ing moest een oploss­ing komen. Het kerk­dak ving namelijk regen­wa­ter op dat naar een groot reser­voir onder de mark­t­plaats werd geleid. Vóór de brand kon­den burg­ers, die geen eigen water­voorzien­ing had­den, daar aan de water­put een emmer vullen voor een dubbeltje.

kerkbrand 2kerkbrand 3

Nu die voorzien­ing was weggevallen werd besloten op de Markt een nood­put te slaan. Een ander gemis was het ver­lies van het torenu­ur­w­erk. De werk­ende klasse bezat geen hor­loges en liet zich voor zijn dagin­del­ing geheel lei­den door de sig­nalen van de toren­klok. Het gemeen­tebestuur plaat­ste nu een klokje aan de gevel van het raad­huis, dat overi­gens een belab­berde ver­vanger bleek: zie het ‚Kre­upeldicht’ hieronder.

Zes weken na de brand werd in een gemeen­ter­aadsver­gader­ing besloten om een archi­tect aan te trekken voor het her­bouwen van de kerk. In het uitein­delijk gekozen ontwerp kwam de toren nu aan de oost­kant in plaats van aan de west­kant en dus naar het cen­trum gericht. Met geluk­wensen aan ontwer­per J.A.G. van der Steur werd de laat­ste raadsver­gader­ing besloten met de woor­den: ‚Het oude was mooi, maar het nieuwe niet min­der’. Er kon her­bouwd wor­den. Lood­gi­eter Spier­ings werd schuldig verk­laard aan de brand en tot drie weken hecht­e­nis vero­ordeeld. Hem werd nog lang kwal­ijk genomen dat hij als katholiek zo licht­vaardig had gehan­deld op het dak van een her­vor­mde kerk.

kerkbrand 5

Bron­nen

BRON­NEN:

  1. Brandweer Scha­gen
  2. Schager Courant

Reac­ties