Artikel

In het jaar 1824 kwam met het Noord­hol­lands kanaal een belan­grijke trans­portader tussen Ams­ter­dam en Den Helder tot stand. Dit kanaal ging let­ter­lijk en figu­urlijk aan Scha­gen voor­bij, want het liep buiten de West­friese Omringdijk. Scha­gen drong al vanaf 1825 aan op een open water­verbind­ing tussen Scha­gen en de Zijpe. Men zag in de omringdijk een ‚Chi­nese muur, die de vrije ontwik­kel­ing van de meest belan­grijke takken van volks­bestaan tegen­houdt’. Meer dan een eeuw zou Scha­gen nog smachten naar de stoom­vaart en over water afhanke­lijk bli­jven van de trekschuit.

In 1929 brak een wereld­wi­jde economis­che cri­sis uit, met ook in Scha­gen en omgev­ing mas­sale werk­loosheid tot gevolg. Daar lag een kans, want de over­heid bestreed de cri­sis onder meer met investerin­gen in de infra­struc­tuur. Het al zo lang gewen­ste kanaal van De Stolpen naar Kol­horn zou maar liefst twee jaar werk ver­schaf­fen voor 150 man. Meer werkgele­gen­heid nog was te verwachten van de aan­leg van bruggen, sluizen en de Schager haven. Maar de belanghebben­den, het rijk en de provin­cie wer­den het niet eens.

haven 1

Toch kwam het kanaal er, al moest nog een water­staatkundige klip wor­den omzeild. De West­friese Omringdijk, de tweede waterk­er­ing na de kust­werken, moest ter hoogte van Lagedijk wor­den doorsne­den. Na lang wikken en wegen werd in de bij de Stolper­brug gebouwde Zijper­brug een ‚naald­ker­ing’ aange­bracht, een beweeg­bare con­struc­tie waarmee de aftakking naar Scha­gen in geval van dreigende water­snood kon wor­den afgedicht. De Stolper­vlot­brug die in het Noord­hol­lands kanaal lag werd ver­van­gen door een ophaalbrug.

Het nieuwe kanaal werd geopend in 1936. Maar aan het gestelde doel heeft het nooit voldaan, de Schager haven is nooit een vlieg­wiel van economis­che bloei geworden.

haven 2

haven 3

Daar­voor kwam de aan­leg veel te laat, de vracht­wa­gen was al aan zijn opmars begonnen. Alleen de ontwik­kel­ing van de plezier­vaart had baat bij het kanaal Stolpen-​Schagen-​Kolhorn. En dat is nog altijd zo. De haven van Scha­gen werd in 2005 geren­oveerd en staat nu meer dan ooit in het teken van de water­recre­atie. In 2007 werd de haven even wereld­nieuws, toen Johan Huibers er zijn ter plaatse gebouwde, 70 meter lange, replica van de ark van Noach voor het pub­liek open­stelde. Huibers had zijn bij­belse bouww­erk met tim­mer­man­soog beme­ten. De Zijper­brug was op cen­time­ters af breed genoeg om de ark bij zijn vertrek door­gang te verschaffen.

De door his­torici betreurde coupure in de West­friese Omringdijk heeft zijn lang­ste tijd gehad. In 2009 schreven de provin­cie Noord-​Holland en de gemeente Scha­gen een pri­jsvraag uit voor het orig­i­neel­ste idee om de 126 kilo­me­ter lange omringdijk, die alleen op deze plek is doorsne­den, weer tot een geheel te maken. De keuze viel op een fiets– en voet­gangers­brug, die in 2013 moet wor­den gerealiseerd.

haven 4

Bron­nen

BRON­NEN:

  1. Zijper Museum

Reac­ties